Góc khuất ngành hàng không: Vì sao phi công che giấu vấn đề sức khỏe tâm thần?

Trong mắt công chúng, phi công là biểu tượng của sự tinh anh. Họ có mức thu nhập đáng mơ ước. Tuy nhiên, đằng sau đó là một thực trạng đáng lo ngại. Nhiều phi công đang đối mặt với các vấn đề sức khỏe tâm thần. Họ không dám tìm kiếm sự giúp đỡ. Nỗi lo sợ mất việc đã tạo nên một “văn hóa im lặng” đầy nguy hiểm.

Bi kịch từ những nỗi đau thầm kín

Cái chết của Brian Wittke năm 2022 đã cảnh tỉnh toàn ngành hàng không. Anh là phi công hãng Delta Air Lines. Trước khi tự sát, Wittke đã đấu tranh với trầm cảm trong thời gian dài. Gia đình đã nhận thấy sự suy sụp của anh. Họ khẩn khoản cầu xin anh đi điều trị. Thế nhưng, Wittke vẫn kiên quyết từ chối.

Lý do của anh rất nghiệt ngã. Anh sợ rằng việc điều trị sẽ khiến mình bị tước bằng lái. Anh sợ mất đi nguồn thu nhập duy nhất để lo cho gia đình. Câu chuyện của Wittke không hề cá biệt. Một nghiên cứu năm 2023 đã khảo sát 5.000 phi công tại Mỹ và Canada. Kết quả cho thấy hơn một nửa trong số họ từng che giấu bệnh lý tâm thần. Họ lo ngại về các quy định khắt khe của giấy chứng nhận y tế.

Quy định khắt khe là “con dao hai lưỡi”

Ngành hàng không luôn ưu tiên an toàn tuyệt đối. Phi công phải kiểm tra sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng. Theo quy định của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), mọi dấu hiệu tâm lý đều bị giám sát. Trầm cảm hay lo âu có thể khiến phi công bị đình chỉ bay ngay lập tức.

Mục đích của quy định là để bảo vệ hành khách. Tuy nhiên, nó lại vô tình tạo ra rào cản tâm lý. Phi công không dám trung thực về tình trạng của mình. Họ thường nói: “Nếu không nói dối, bạn sẽ không được bay”.

Khi báo cáo vấn đề sức khỏe, phi công phải đối mặt với ba rủi ro lớn:

• Đình chỉ bay ngay lập tức: Họ sẽ mất thu nhập và cơ hội thăng tiến.

• Chi phí đánh giá đắt đỏ: Các bài kiểm tra tâm lý có thể tốn hàng chục nghìn đô la. Bảo hiểm thường không chi trả cho các hạng mục này.

• Thời gian chờ đợi dài: Việc xét nghiệm và cấp lại bằng có thể kéo dài hơn một năm.

Thách thức tại Việt Nam và quy định hiện hành

Tại Việt Nam, sức khỏe tâm thần phi công cũng được đặc biệt coi trọng. Các quy định hiện hành yêu cầu phi công phải đạt chuẩn về thần kinh. Những người mắc rối loạn tâm thần hoặc nghiện chất kích thích sẽ bị loại.

Năm 2023, một phi công Việt Nam bị đình chỉ vì dương tính với chất cấm. Điều này cho thấy sự quyết liệt trong giám sát. Tuy nhiên, áp lực công việc tại nước ta rất lớn. Quy trình kiểm tra nghiêm ngặt đôi khi khiến phi công e ngại. Họ sợ rủi ro sự nghiệp nếu khai báo các vấn đề tâm lý nhất thời.

Hành trình tìm lại bầu trời

Không phải mọi vấn đề tâm thần đều kết thúc sự nghiệp. Troy Merritt là một ví dụ điển hình về sự hồi phục. Anh là phi công 33 tuổi người Mỹ. Merritt từng tự nguyện ngừng bay để điều trị lo âu.

Anh đã chi 11.000 USD cho việc phục hồi. Sau 18 tháng, anh đã chính thức trở lại buồng lái. Merritt chia sẻ rằng anh cảm thấy hạnh phúc hơn trước. Anh khẳng định việc điều trị giúp anh trở thành một phi công tốt hơn. Câu chuyện của anh là nguồn cảm hứng cho nhiều đồng nghiệp khác.

Cần một sự thay đổi mang tính hệ thống

Để đảm bảo an toàn hàng không, chúng ta cần những giải pháp mới. Các chuyên gia đề xuất một số thay đổi quan trọng:

1. Rút ngắn quy trình thẩm định: Cơ quan quản lý nên xem xét hồ sơ nhanh hơn. Nếu phi công đáp ứng tốt với điều trị, họ cần được quay lại làm việc sớm.

2. Xóa bỏ sự kỳ thị: Cần xây dựng văn hóa hỗ trợ thay vì trừng phạt. Các hãng hàng không nên hỗ trợ tài chính cho phi công trong thời gian điều trị.

3. Cập nhật danh mục thuốc: Một số loại thuốc hỗ trợ tâm thần thế hệ mới nên được chấp nhận. Chúng ít gây tác dụng phụ và giúp phi công duy trì trạng thái tốt nhất.

Lời kết

Sức khỏe tâm thần phi công liên quan trực tiếp đến sinh mạng hành khách. Việc che giấu bệnh tật là một “quả bom nổ chậm”. Ngành hàng không cần có cái nhìn nhân văn hơn. Chúng ta phải biến buồng lái thành nơi an toàn về cả thể chất lẫn tinh thần. Chỉ khi phi công khỏe mạnh, những chuyến bay mới thực sự bình yên.

Xem thêm:

Dịch vụ chuyển phát nhanh đi Nhật Bản giá rẻ, nhanh chóng

Quá tải sân bay Đà Nẵng: Khởi công nhà ga hàng hóa 631 tỷ đồng