Nội Dung Chính
Tham vọng Net Zero của ngành hàng không sau gần hai thập kỷ
Ngành hàng không đang chịu áp lực lớn từ biến đổi khí hậu. Lượng khí thải CO₂ ngày càng tăng. Điều này buộc các hãng bay phải thay đổi chiến lược phát triển.
Từ gần hai thập kỷ trước, ngành hàng không đã đặt mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Mục tiêu này hướng tới việc cân bằng lượng phát thải và hấp thụ khí nhà kính. Đây được xem là cam kết môi trường lớn nhất của ngành.
Tuy nhiên, hành trình hướng tới Net Zero không hề dễ dàng. Nhiều kế hoạch đã bị chậm tiến độ. Một số dự án thậm chí phải dừng hoạt động.
Kỳ vọng lớn vào nhiên liệu hàng không bền vững
Nhiên liệu hàng không bền vững, gọi tắt là SAF, được coi là giải pháp quan trọng nhất. SAF có thể giảm mạnh lượng phát thải CO₂ so với nhiên liệu truyền thống. Nhiều hãng bay đã đặt cược vào hướng đi này.
Trong hơn 10 năm qua, hàng trăm dự án SAF đã được công bố. Tuy nhiên, số dự án đi vào hoạt động thương mại rất hạn chế. Thực tế này cho thấy khoảng cách lớn giữa tham vọng và khả năng triển khai.
Những dự án SAF thất bại
Một ví dụ tiêu biểu là nhà máy lọc dầu Paramount tại Mỹ. Đây từng là dự án SAF thương mại lớn. Nhà máy được kỳ vọng cung cấp nhiên liệu xanh cho nhiều hãng bay.
Tuy nhiên, sau nhiều năm hoạt động, nhà máy này đã đóng cửa. Hàng trăm lao động bị sa thải. Các hợp đồng cung cấp nhiên liệu cũng bị hủy bỏ.
Sự kiện này gây thất vọng cho ngành hàng không. Nó cho thấy rủi ro cao của các dự án nhiên liệu xanh. Không phải mọi sáng kiến đều có thể tồn tại lâu dài.
Hạn chế của công nghệ hiện tại
Phần lớn SAF hiện nay được sản xuất bằng công nghệ HEFA. Công nghệ này sử dụng dầu ăn thải và mỡ động vật. Đây là phương pháp phổ biến nhất hiện nay.
Tuy nhiên, HEFA có nhiều điểm yếu. Nguồn nguyên liệu bị giới hạn. Chi phí sản xuất lại cao hơn nhiên liệu truyền thống.
Ngoài ra, nguyên liệu HEFA còn cạnh tranh với ngành thực phẩm. Điều này làm dấy lên lo ngại về tính bền vững dài hạn. Nhiều chuyên gia cho rằng cần tìm hướng đi khác.
Tìm kiếm công nghệ thay thế
Một số công ty đang thử nghiệm công nghệ mới. Họ sử dụng rác thải sinh hoạt, dăm gỗ hoặc khí thải công nghiệp. Những giải pháp này được kỳ vọng mở rộng nguồn nguyên liệu.
Tuy nhiên, các dự án này mới ở giai đoạn thử nghiệm. Quy mô sản xuất còn rất nhỏ. Chưa có mô hình nào chứng minh được hiệu quả thương mại lâu dài.
Điều này khiến tiến trình Net Zero gặp nhiều trở ngại. Ngành hàng không vẫn thiếu giải pháp đủ mạnh để thay thế nhiên liệu hóa thạch.
Mục tiêu Net Zero 2050 của IATA
Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) chính thức đặt mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Cam kết này nhận được sự ủng hộ của hầu hết các hãng bay lớn.
Theo tính toán của IATA, ngành hàng không cần hơn 100 tỷ gallon SAF mỗi năm. Con số này cao gấp nhiều lần sản lượng hiện tại. Khoảng cách cung – cầu là rất lớn.
Nếu không có đột phá, mục tiêu này sẽ khó đạt được. Thời gian còn lại không nhiều.
Thực trạng phát thải của ngành hàng không
Hiện nay, ngành hàng không chiếm khoảng 2–3% lượng phát thải CO₂ toàn cầu. Con số này có xu hướng tăng khi nhu cầu đi lại phục hồi mạnh.
Các biện pháp cải thiện hiệu suất bay đã được áp dụng. Máy bay mới tiết kiệm nhiên liệu hơn. Tuy nhiên, những cải tiến này chưa đủ.
Để đạt Net Zero, ngành cần thay đổi tận gốc. Điều này bao gồm nhiên liệu, công nghệ và cách vận hành.
Vai trò của chính phủ và chính sách
Chính sách đóng vai trò then chốt trong tiến trình Net Zero. Các dự án SAF cần sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ. Trợ cấp và ưu đãi thuế là yếu tố quan trọng.
Ngoài ra, cần có quy định bắt buộc sử dụng nhiên liệu xanh. Điều này giúp tạo nhu cầu ổn định cho thị trường SAF. Nếu thiếu chính sách, doanh nghiệp khó dám đầu tư.
Hợp tác quốc tế cũng rất cần thiết. Net Zero là mục tiêu toàn cầu, không của riêng quốc gia nào.
Thách thức tài chính và đầu tư
Chi phí sản xuất SAF hiện cao gấp nhiều lần nhiên liệu truyền thống. Điều này gây áp lực lớn cho các hãng bay. Giá vé có thể tăng nếu sử dụng SAF ở quy mô lớn.
Nhiều hãng lo ngại mất lợi thế cạnh tranh. Đây là lý do khiến họ thận trọng trong đầu tư. Bài toán tài chính vẫn chưa có lời giải rõ ràng.
Kết luận
Sau gần hai thập kỷ theo đuổi, tham vọng Net Zero của ngành hàng không vẫn còn nhiều thách thức. Nhiên liệu bền vững chưa đạt quy mô cần thiết. Công nghệ mới vẫn đang thử nghiệm.
Tuy vậy, mục tiêu Net Zero vẫn mang ý nghĩa chiến lược. Nó buộc ngành hàng không phải đổi mới và thích nghi. Nếu có sự phối hợp giữa doanh nghiệp, chính phủ và quốc tế, mục tiêu 2050 vẫn còn cơ hội thành hiện thực.
Hàng mau hỏng (Perishable Cargo) và Hàng lạnh
Vận chuyển đồ thủ công mỹ nghệ bằng đường hàng khôn
